De Spirituele Leegte

In het boekenprogramma van de vpro zag ik de Vlaamse psychiater Dirk de Wachter die confronterende opmerkingen maakte: “We leven in een borderliner-maatschappij, van de ene kick naar de andere en we moeten gelukkig zijn. Ik zou mensen adviseren om af en toe ook een beetje ongelukkig te mogen zijn!”

Hij slaat de spijker op de kop: we moeten van alles, rennen, lopen en vooral niet stilstaan. Zong Herman van Veen dat al niet jaren terug? Wat is er toch met onze samenleving aan de hand? We hebben met al ons geren afscheid genomen van veel heilige huisjes en terecht, maar we hebben blijkbaar het ‘kind met het badwater’ weggegooid.

Er is een spirituele leegte onder mensen waar ik dagelijks van schrik. Afgelopen weken heb ik diverse keren hier op onze plek afgestudeerden ontvangen om samen te brainstormen. Die dagen waren bijzonder, gepassioneerd en zeer kritisch. Hoe dat komt? Spreken we dezelfde taal? Praten we voor eigen parochie?

Neen, al deze mensen weten ‘zin en betekenis’ te geven aan hun leven, ieder op de eigen, unieke manier. En we zijn allemaal overtuigd dat we een doel nastreven. De vragen als: Waarom ben ik hier? Wat doe ik hier op aarde? Zijn geen theoretische of filosofische concepten, maar realiteiten voor ons allemaal.

Door het wegvallen van de godsdienst en de daarmee gepaard gaande rituelen, zijn veel mensen op drift geraakt. De t.v., de computer, facebook zijn de nieuwe goden geworden, waaraan we ons volledig uitleveren. We spreken zelfs al over computerverslaafden.

Dirk de Wachter werkt dagelijks met mensen die écht ontspoord zijn, maar de meest ontspoorde mensen zitten niet in een psychiatrisch ziekenhuis, die lopen gewoon rond op straat, die zijn om ons heen. Dat zijn de mensen die niks van die spirituele leegte willen weten en die vormen hun eigen grootheden (godheden) in hun hoofd door één of ander -isme aan te hangen en dit te vuur en te zwaard  verdedigen: idealisme, communisme, conservatisme, nationalisme, egoïsme, rationalisme, atheïsme, katholicisme, protestantisme. Hun bevlogenheid is soms pathologisch, agressief en meestal niet onderbouwd. Het zijn slogans waarmee ze anderen en zichzelf om de oren slaan. Het bekendste fenomeen is Wilders, op de voet gevolgd door bankdirecteuren en directeuren van multinationals. “De crisis gaat ons allemaal aan!” hoor ik hen brullen, maar niemand van hen spreekt over een mondiale spirituele crisis: we zijn het geloof in onszelf verloren, we hebben onze idealen losgelaten, we zijn alleen bezig om ons hoofd boven water te houden vanuit het principe ‘ikke, ikke en de rest kan stikken!’

We hebben elke dag een kick nodig en we rennen van de ene opwinding naar de andere om het leven speels en opwindend te houden, want dan pas zijn we gelukkig, zegt Dirk de Wachter. Mogen we af en toe ook een beetje ongelukkig zijn? Ons triest voelen? Onzeker zijn over het werk dat we doen? Ons niet helemaal happy voelen in onze relatie dan is er maar één remedie: ontkennen en doordraven! Op weg naar de volgende kick, de volgende verstrooiing!

J.F. Kennedy zei het eens heel treffend: “Vraag niet wat Amerika voor jou kan doen, maar wat kun jij doen voor Amerika?” Dit nu omgezet naar deze tijd, zouden we onszelf de vraag kunnen stellen: “Vraag niet wat de staat/maatschappij voor jou kan doen, maar wat kan jij voor de staat doen?” Of nog dichterbij: “Hoe kan jijzelf zin en betekenis geven aan je leven, los van wat de maatschappij allemaal voor je wil doen, los van je diploma’s en erkenning, los van je materieel bezit?”

We leven eigenlijk in de meest dynamische tijd die er bestaat: niets is meer zeker, nieuwe verworvenheden mag je zelf scheppen. Vandaag nog!

Op 17-08-2013, categorie: Blog door peterjan